AFORISMA DIARIA [08-01-2011]

*) Sé mak la kuda, nia sei la ku’u. Sé mak la tolan moruk, nia sei la lambe midar. Sé mak la mate, nia sei la moris hikas fali. Sé mak la kadi kakutak, nia sei la matenek. Sé mak la haklean fuan, nia sei laiha aten-barani........

*) Ha’u defini poeta ne’e hanesan ema ne’ebé mak hadeer nafatin durante oras 24 nia laran. Nia sempre hamoris bebeik nia radar konxiensia. Ó dehan nia bulak ka?

*) Nasionalizmu, rejionalizmu no internasionalizmu nu’udar kabuki (instrumentu muzikál ho talin tolu). Ó nu’udar diplomata ida la hatene buka atu sosa fali kabuki nia talin bainhira nia talin ida ka rua kotu? Ó nu’udar diplomata ida la buka atu afina kabuki ne’e nia talin sira bainhira talin sira ne’e dezafinadu?

*) Ha’u, dezde uluk kedas, sempre hakarak halimar iha rai-fehan siensia, relijiaun no arte nian. Maibé, ha’u gosta atu halimar liuliu maka iha rai-fehan arte nian.

*) Ha’u iha orgullu boot sai nu’udar produtu familia boot rua nian—família Barreto no Soares. Tanba ne’e mak ha’u-nia naran apalidu ne’e iha rua kedas. Ha’u-nia Papá hirus loos bainhira ami oan no bei-oan sira la tau naran apalidu Soares. Nia sei la kontente tantu nia sei moris, no sa tan oras ne’e nia iha ona mundu seluk, bainhira ha’u ne’e koñesidu ho naran Abé Barreto de’it. Familia boot rua ne’e nia morin ha’u no membru sira seluk horon ona, horon dadaun no sei horon. Ami mós tenke iha aten-barani atu horon mós familia rua ne’e nia dois iha loron horiseik, ohin no loron aban.

AFORISMA DIARIA [30-12-2010]--2

*) Bainhira ita hirus malu maka’as tebes ona hanesan maun-alin, bin-alin, feton-naan, inan ho oan, etc, etc...ita dala ruma, to’o pontu ida, tebe rai hodi nega malu katak ita ne’e la mai husi hun ida, abut ida. Maibé, istória moris nian sei la hala’o buat ida-ne’e. Istória moris nian sei, ho hakmatek no ho nia nonok oan mak úniku, hakerek iha nia didin lolon katak ita bosok teen tan-tanan de’it.

*) Sé mak dehan ha’u ne’e poeta alias lia-na’in? La’e. Ha’u la’ós poeta, ha’u la’ós lia-na’in. Ha’u nu’udar de’it ema ida ne’ebé kaer lapizeira hodi hakerek saída maka Poeta Divinu bisu-bisu mai ha’u-nia tilun, fuan no neon iha kualker tempu.

*) Ita ida-idak haneaan ema individu ida, ita iha ‘voz interior’ alias konsiensia, no ha’u bele bolu buat ne’e ho predikadu ‘buatamak no butinak’. Buatamak ka butinak oan ida-ne’e lakohi tebes ema lohi nia, lakohi tebes ema sama nia ulun, lakohi tebes ema atu futu metin nia. Loos ka la’e, maluk sira? Ka ha’u maka naran ko’alia mangame de’it iha ne’e?

AFORISMA DIARIA [23-3-2009]

Esénsia hakerek hanesan “a man of letters”

*) Tinan barak nia laran ona mak ha’u hala’o ha’u-nia knaar hanesan “a man of letters”. Durante ne’e, dala barak ha’u sinti katak ha’u hala’o hela orasaun, hasa’e hela ha’u-nia hamulak no harohan hela ba Maromak bainhira ha’u hakerek, no luku iha tasi klean mundu literáriu nian (lee: hala’o reflesaun profundu).

*) Kbiit kaneta, no kbiit surat tahan nian maka sai nu’udar ha’u-nia kilat atu tiru sai ha’u-nia kilat musan: sentimentu no pensamentu ba maluk sira-nia fuan ho neon. Husu boot kilat musan ne’e sei la tiru sai saugati de’it.

*) Hanesan eskritór ida, ha’u-nia knaar maka observa, no observa beibeik mundu nia lala’ok maka sempre mosu ho nia mutin no metan.

AFORISMA DIARIA [20-3-2009]

*) Knaar literatura nian maka buka atu halo beibeik reflesaun ba iha tempu pasadu, prezente no futuru ho maneira ida-ne’ebé klean tebes . Knaar literatura nian mós apenas halibur buat hirak ne’ebé ema konsidera tuan, no buka atu hafoun fali buat sira-ne’e. Ho liafuan seluk mós ita bele dehan katak knaar literatura nian maka hanesan buat tuirmai: hala’o knaar 2R (reuse & recyle).

*) Atu halo nusa mós nakukun sempre hein hela ita nafatin. Ita-nia knaar maka halakan ita ida-idak nia ahi lutan, no buka atu hakoak nakukun ho ita-nia fuan no laran tomak.

*) Hanesan ema artístiku ida, iha ha’u-nia diskusaun no troka impresaun bara-barak ho belun Timoroan sira—durante han loro manas, han kalan ka durante hemu kafe, nst, ha’u hatete fila-fila katak, bainhira familia ida-idak Timoroan nian bele afina ona didiak sira-nia ‘instrumentu muzikál’ moris nian tuir padraun maka iha, entaun konserteza sei hamosu orkestra simfonia “ipoleksoskulsedenas [ideolojia, polítika, ekonomia, sosiál, kulturál, seguransa no defeza nasionál] ida maka furak atu rona iha rai Lafaek ida-ne’e. Karik la’e, entaun ita-nia rain ne’e kala sei atrazadu ba beibeik tinan bai-loron iha aspetu hotu-hotu, no ita-nia independénsia ne’ebé ita funu ho maka’as atu hetan ne’e kala sei folin laek. Ha’u tauk, keta halo ita Timoroan mak sei bele sai fali atan iha ita-nia rain rasik.

*) Dala barak ona ita rona ema matenek-na’in sira dehan katak ita-nia inimigu ka funu maluk la’ós ema seluk, maibé ita-nia an rasik. Bainhira ita konsege konkista ona inimigu boot ida-ne’e iha ita-nia moris tomak, entaun ita bele ho orgullu proklama ita-nia an katak ita ne’e sai duni funu-na’in ida-ne’ebé iha aten barani. Funu hasoru ita-nia an (ita-nia ego) la’ós funu ida maka fásil. Funu ida-ne’e ezije dixiplina mentál ida- ne’ebé rigorozu tebetebes.

*) Laiha ema ida maka anju alias mós no la lori buradu iha nia an iha nia moris iha mundu rai klaran ne’e. Ne’e duni, ha’u sinti katak, ita hotu lalika patarata, tebe rai no foti an hodi hatudu liman fuan ba malu.

*) Atu hatete, no ko’alia kona-ba kualker teoria lala’ok moris nian ne’e fásil tebe-tebes, maibé sei la fásil ba ita atu implementa teoria sira-nia ne’e iha prátika ho didi’ak.

*) Sé maka la leno nia an beibeik, nia rasik sei la hatene ho loloos foer iha nia isin lolon ne’e oin nusa.